Şirket Alacaklarının Tahsili

Şirket alacağının tahsilinde önce alacağın dayanağını, borçlunun itirazlarını ve kullanılabilecek hukuki yolları inceleriz.

Şirket malı teslim etmiş veya hizmeti sunmuştur ancak müşteri ödeme yapmamıştır. Cari hesapta ödenmemiş bir bakiye oluşmuştur. Borçlu ödeme tarihini sürekli erteler. Şirket sözleşmedeki yükümlülüğünü yerine getirdiği halde karşı taraf borcu kabul etmez. Böyle bir durumda şirketin ne kadar bekleyeceğini ve hangi aşamada hukuki tahsilata geçeceğini doğru belirlemesi gerekir.

Blay’s Office, ticari alacağın dayandığı belgeleri inceler; ihtar, müzakere, arabuluculuk, icra takibi veya dava seçeneklerini dosyanın şartlarına göre ele alır.

Tahsilat stratejisinde alacağın hukuki dayanağı kadar borçlunun ödeme durumu, mevcut teminatlar ve fiili tahsil ihtimali de dikkate alınır.

Şirketinizin tahsil edemediği ticari bir alacağı varsa belgeleri inceleyerek izlenebilecek hukuki yolu birlikte belirleyebiliriz.

WhatsAppE-posta

Şirket alacağı tahsil edilemediğinde ilk olarak ne yapılmalı?

Şirket önce alacağın hangi ticari ilişkiye dayandığını ve hangi belgelerle ispatlanabileceğini netleştirmelidir.

Fatura tek başına dosyanın tamamını göstermeyebilir. Sözleşme, sipariş formu, teklif, teslim belgesi, e-posta yazışmaları, cari hesap kayıtları ve kısmi ödemeler ticari ilişkinin nasıl geliştiğini ortaya koyar.

İlk incelemede şu soruların cevabını ararız:

• Alacak hangi hukuki ilişkiye dayanıyor?
• Şirket malı veya hizmeti teslim etmiş mi?
• Borcun vadesi gelmiş mi?
• Borçlu faturaya, mala veya hizmete itiraz etmiş mi?
• Borçlunun borcu kabul ettiğini gösteren bir yazışma veya ödeme var mı?
• Sözleşmede teminat, cezai şart veya özel bir uyuşmazlık hükmü bulunuyor mu?
• Borçlunun ödeme gücü veya malvarlığı açısından bilinen bir risk var mı?

Bu incelemeden sonra şirketin ticari hedefiyle uyumlu tahsilat yolu belirlenebilir.

Şirketlerin diğer ticari ve kurumsal hukuk ihtiyaçları için şirketlere hukuki danışmanlık sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Ödenmeyen faturada hangi hukuki yol seçilmeli?

Müşterinin ödeme yapmaması her dosyada aynı hukuki yöntemi gerektirmez.

Borçlu ödeme güçlüğü yaşıyor ve süre istiyor olabilir. Faturaya veya teslim edilen mala itiraz edebilir. Bazı borçlular ise iletişimi tamamen keser.

Şirket, borçlunun davranışına ve elindeki delillere göre aşağıdaki yollardan birini veya birkaçını kullanabilir:

• borçlu ile ödeme planı görüşmek,
• yazılı ödeme talebi veya ihtar göndermek,
• şartları uygunsa icra takibi başlatmak,
• dava şartı bulunan uyuşmazlıklarda arabulucuya başvurmak,
• alacak davası veya itirazın iptali davası açmak,
• kanundaki şartlar varsa ihtiyati haciz talebini değerlendirmek.

Ticari ihtar ne zaman kullanılabilir?

Her alacak dosyasında ihtar göndermek zorunlu değildir. Ancak ihtar, birçok ticari uyuşmazlıkta şirketin ödeme talebini açık ve kayıtlı şekilde borçluya iletmesini sağlar.

İhtar metninde alacağın kaynağı, talep edilen tutar, ödeme talebi ve gerekiyorsa şirketin sonraki hukuki adımları açıkça belirtilir.

Şirket ihtarı hazırlarken önceki sözleşmeleri ve yazışmaları dikkate almalıdır. İhtar metni, şirketin daha sonra ileri süreceği hukuki taleplerle çelişmemelidir.

Sık rastlanan örnek

Şirket birkaç aydır ödeme yapmayan müşterisine defalarca e-posta gönderir. Satış ekibi farklı tarihlerde farklı ödeme süreleri verir. Bazı mesajlarda borç miktarı da birbirinden farklı yazılmıştır. Hukuki sürece geçmeden önce bu yazışmalar ile muhasebe kayıtlarını birlikte incelemek gerekir. Şirket, bundan sonra göndereceği ihtarda tek ve tutarlı bir hukuki pozisyon ortaya koymalıdır.

Ticari alacaklarda arabuluculuk

Türk Ticaret Kanunu’nun 5/A maddesi kapsamına giren ticari uyuşmazlıklarda, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri ile itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır.

Somut uyuşmazlığın bu kapsama girip girmediğini dosya üzerinden ayrıca incelemek gerekir.

Arabuluculuk ile icra takibi aynı süreç değildir. Şirketin hangi yolu kullanacağı, borcun niteliğine, mevcut belgelere ve dosyanın usul durumuna göre değişir.

Taraflar arabuluculuk görüşmelerinde ana paranın yanında ödeme tarihi, taksit, faiz, teminat veya ticari ilişkinin devamı gibi konuları da müzakere edebilir.

İcra takibi ne zaman gündeme gelir?

Şirket, para alacağının tahsili için dosyanın niteliğine göre icra takibi başlatabilir.

Takibin türü ve borçlunun kullanabileceği haklar, alacağın dayandığı belgeye ve seçilen takip yoluna göre değişir. Borçlu takibe itiraz ederse şirketin hangi hukuki yola başvuracağı ayrıca incelenir.

İcra takibinden önce sözleşme, fatura, teslim belgesi, cari hesap kayıtları ve borcun kabul edildiğini gösteren yazışmaları incelemek gerekir. Bu belgeler takip sonrasında çıkabilecek uyuşmazlıkta da önem taşır.

İhtiyati haciz ile alacağın korunması

Borçlunun malvarlığını elden çıkarma ihtimali veya tahsilatı zorlaştırabilecek başka bir risk varsa şirket geçici hukuki koruma yollarını da değerlendirebilir.

Kanundaki şartlar mevcutsa avukat ihtiyati haciz talebini hazırlayabilir. Mahkeme alacağın niteliğini, sunulan belgeleri ve talebin hukuki şartlarını dosya özelinde inceler.

Mahkeme her ticari alacak için otomatik olarak ihtiyati haciz kararı vermez. Şirket bu nedenle alacağını ve talebinin dayanağını gösteren belgeleri baştan düzenli şekilde hazırlamalıdır.

Cari hesap alacaklarında hangi belgeler önemlidir?

Uzun süre birlikte çalışan şirketler arasında tek bir faturadan ziyade devam eden bir cari hesap ilişkisi bulunabilir. Taraflar aylar boyunca mal veya hizmet alıp satar, ödeme yapar, iade gerçekleştirir ve yeni faturalar düzenler.

Böyle bir uyuşmazlıkta yalnızca son bakiyeyi gösteren muhasebe çıktısı yeterli olmayabilir.

Şirket özellikle şu belgeleri bir araya getirmelidir:

• cari hesap ekstreleri,
• faturalar,
• ödeme ve banka kayıtları,
• teslim belgeleri,
• mutabakatlar,
• iadeler ve mahsup kayıtları,
• taraflar arasındaki ticari yazışmalar.

Bu belgeler borcun hangi işlemlerden oluştuğunu ve tarafların hesap ilişkisini nasıl yürüttüğünü gösterir.

Borçlunun “faturayı kabul etmiyorum” demesi dosyayı nasıl etkiler?

Faturanın düzenlenmiş olması her uyuşmazlıkta tek başına alacağın tamamını ispatlamaz. Borçlu malın teslim edilmediğini, hizmetin eksik verildiğini, fiyatın farklı kararlaştırıldığını veya faturanın ticari ilişkiye uymadığını ileri sürebilir.

Şirket bu durumda sözleşme, teslim veya hizmet belgeleri ve taraflar arasındaki yazışmalarla ticari ilişkinin gerçek içeriğini ortaya koymalıdır.

Sık rastlanan örnek

Şirket müşteriye hizmet sunar ve faturayı düzenler. Müşteri ödeme zamanı geldiğinde hizmetin eksik olduğunu ileri sürer. Dosyada yalnızca fatura bulunuyorsa alacağın ispatı zorlaşabilir. Teklif, hizmet kapsamı, teslim yazışmaları, onay e-postaları ve önceki ödemeler ticari ilişkinin nasıl yürüdüğünü gösterebilir.

Tahsilat dosyasını nasıl hazırlıyoruz?

Blay’s Office ilk aşamada alacağın nasıl doğduğunu, tarafların ne kararlaştırdığını ve borçluyla ticari ilişkinin nasıl geliştiğini inceler.

Dosyanın niteliğine göre şirketten şu belgeleri isteriz:

• sözleşme veya sipariş belgeleri,
• teklif ve fiyat mutabakatları,
• faturalar,
• irsaliye ve teslim belgeleri,
• cari hesap kayıtları,
• banka dekontları ve önceki ödemeler,
• e-posta ve mesaj yazışmaları,
• gönderilmiş ihtarlar ve borçlunun cevapları,
• varsa çek, senet, teminat veya kefalet belgeleri.

Belgeleri kronolojik sıraya koyduktan sonra alacağın hukuki dayanağını, borçlunun muhtemel itirazlarını ve tahsilat seçeneklerini şirket yönetimiyle birlikte ele alırız.

Uygulamada sık karşılaştığımız tahsilat sorunları

• şirketin borçluya aylar boyunca yeni ödeme süreleri vermesi,
• satış ekibi ile muhasebe kayıtlarının borç tutarında uyuşmaması,
• mal veya hizmet tesliminin yazılı belgeyle kanıtlanamaması,
• sözleşmenin ödeme ve temerrüt hükümlerinin açık olmaması,
• şirketin borçlunun ödeme güçlüğünü bilmesine rağmen tahsilat sürecini geciktirmesi,
• şirket çalışanlarının yazışmalarda alacak miktarı veya ödeme koşulları hakkında çelişkili ifadeler kullanması,
• şirketin borçlunun malvarlığıyla ilgili risk ortaya çıktıktan sonra hukuki destek istemesi.

Şirket dosyayı erken aşamada avukata ilettiğinde mevcut belgeleri ve ticari pozisyonunu koruyarak sonraki adımı planlayabilir.

Tahsilat sürecinde ticari ilişki devam edebilir mi?

Bazı şirketler borcunu ödemeyen müşteriyle ticari ilişkiyi sürdürmek ister.

Uzun süredir çalışan bir müşteride şirket hem mevcut alacağını güvence altına almak hem de yeni ticari işlemleri devam ettirmek isteyebilir.

Taraflar bu durumda ödeme planı, borç ikrarı, ek teminat veya yeni siparişlerde farklı ödeme koşulları üzerinde çalışabilir. Avukat kullanılacak belgeyi ve hukuki yöntemi somut ticari ilişkiye göre hazırlar.

Yurt dışındaki şirketlerden alacak tahsili

Borçlu şirket başka bir ülkedeyse sözleşme ve tahsilat stratejisi ek hukuki sorular doğurur.

Avukat önce sözleşmedeki uygulanacak hukuk, yetkili mahkeme ve tahkim hükümlerini inceler. Borçlunun malvarlığının hangi ülkede bulunduğu ve Türkiye’de alınacak bir kararın ilgili ülkede nasıl kullanılabileceği de önem taşır.

Blay’s Office, Türkiye bağlantılı uluslararası ticari alacak dosyalarında sözleşme ve uyuşmazlık yapısını inceleyerek izlenebilecek hukuki yolları ele alır.

Aylık danışmanlık alan şirketlerde alacak takibi

Düzenli hukuki danışmanlık alan şirket, ödeme gecikmesini daha erken aşamada hukuk bürosuna iletebilir.

Şirket böylece yeni bir ödeme süresi vermeden, ihtar göndermeden veya borçluyla yeni bir anlaşma imzalamadan önce dosyanın hukuki durumunu kontrol ettirebilir.

Düzenli çalışma modeli hakkında şirketler için aylık hukuki danışmanlık sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Avukat Kubilay KILIC

Avukat Kubilay KILIC, Blay’s Office’in kurucusudur ve İstanbul Barosu’na kayıtlıdır. Şirketlerin ticari alacakları, sözleşmeleri ve ticari uyuşmazlıklarından doğan dosyalarda hukuki destek sunar.

Tahsilat dosyalarında önce mevcut belgeleri ve borçlunun pozisyonunu inceleriz. Ardından şirketin ticari hedefini dikkate alarak ihtar, müzakere, arabuluculuk, icra takibi veya dava seçeneklerini ele alırız.

Şirket alacağınız için hangi yolu izleyebiliriz?

Fatura, cari hesap, sözleşme, çek veya senede dayalı alacaklarda borçlunun ileri sürebileceği itirazlar ve kullanılabilecek tahsilat yolları birbirinden farklıdır.

İlk aşamada alacağın dayandığı belgeleri ve borçluyla yapılan yazışmaları inceleriz. Ardından şirketiniz için uygulanabilecek tahsilat yollarını ve her seçeneğin dosyaya etkisini açıklarız.

Ödenmeyen bir şirket alacağınız varsa dosyanızı incelemek için Blay’s Office ile iletişime geçebilirsiniz.